Bài 1: Sự hình thành của trật tự thế giới mới sau Chiến tranh thế giới thứ hai (1945-1949).

BÀI 1: SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI (1945-1949).

1. Hội nghị Ianta được diễn ra khi: Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn cuối.

2. Tham dự Hội nghị Ianta (tháng 2/1945) gồm nguyên thủ 3 quốc gia: Liên Xô (Xtalin), Mỹ (Ru-dơ-ven) và Anh (Sớc-sin).

3. Những vấn đề cấp bách được đặt ra trước các nước Đồng Minh là: 

- Nhanh chóng đánh bại hoàn toàn chủ nghĩa Phát xít.

- Tổ chức lại trật tự thế giới sau chiến tranh. 

- Phân chia thành quả giữa các nước thắng trận.

4. Hội nghị Ianta (tháng 2/1945) đã đưa ra những quyết định quan trọng:

- Số phận các nước phát xít: Thống nhất mục tiêu chung là tiêu diệt tận gốc CNPX Đức và CNQP Nhật. 

- Thành lập tổ chức Liên Hợp Quốc nhằm duy trì hòa bình và an ninh thế giới. 

- Thỏa thuận về việc đóng quân nhằm giải pháp quân đội phát xít và phân chia phạm vi ảnh hưởng ở châu Âu và châu Á. 

5. Hội nghị Ianta (tháng 2/1945) diễn ra căng thẳng vì phân chia thành quả thắng trận giữa các cường quốc đóng vai trò chủ chốt trong chiến tranh thế giới thứ hai. 

6. Hội nghị Ianta (tháng 2/1945) diễn ra trong thời gian ngắn nhưng nhanh chóng thu được kết quả. 

7. Những quyết định của Hội nghị Ianta (tháng 2/1945) và những thỏa thuận sau đó của ba cường quốc đã trở thành khuôn khổ của trật tự thế giới mới - trật tự hai cực Ianta. 

8. Quyết định của Hội nghị Ianta (2-1945) và những thỏa thuận sau đó giữa ba cường quốc Liên Xô, Mĩ, Anh đã trở thành khuôn khổ của một trật tự thế giới mới vì đã phân chia xong phạm vi ảnh hưởng giữa các nước thắng trận.

9. Nhân tố hàng đầu chi phối quan hệ quốc tế từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến đầu thập niên 90 của thế kỉ XX là: Trật tự thế giới hai cực Ianta. 

10. Nhân tố chủ yếu chi phối quan hệ quốc tế từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến đầu thập niên 90 của thế kỉ XX là: Chiến tranh lạnh. 

11. Trật tự hai cực Ianta được xác lập sau Chiến tranh thế giới thứ hai khẳng định vị thế hàng đầu của hai cường quốc: Liên Xô và Mỹ. 

12. Theo quyết định của Hội nghị Ianta (tháng 2-1945), quân đội Mĩ chiếm đóng khu vực/có phạm vi ảnh hưởng tại: Tây Đức, Tây Berlin, Tây Âu, Nhật Bản và Nam Triều Tiên. 

13. Theo quyết định của Hội nghị Ianta (tháng 2-1945), quân đội Liên Xô chiếm đóng khu vực/có phạm vi ảnh hưởng tại : Đông Đức, Đông Berlin, Đông Âu và Bắc Triều Tiên. 

14. Theo quyết định của Hội nghị Ianta (2-1945), Trung Quốc cần (trở thành một quốc gia thống nhất và dân chủ/ thành lập chính phủ liên hiệp dân tộc). 

15. Theo quyết định của Hội nghị Ianta (2-1945), Mông Cổ vẫn giữ nguyên hiện trạng (vẫn là nước cộng hòa dân chủ nhân dân).

=>Tôn trọng nền độc lập của Mông Cổ. 

16. Theo quyết định của Hội nghị Ianta (2-1945), các khu vực còn lại của châu Á (như Đông Nam Á, Nam Á. Tây Á) vẫn thuộc ảnh hưởng của các nước phương Tây.

=>Tạo điều kiện cho Pháp trở lại xâm lược Đông Dương. 

17. Hội nghị Ianta (tháng 2/1945) đã chấp nhận các điều kiện để đáp ứng yêu cầu của Liên Xô khi tham gia chống Nhật ở châu Á là: 

- Giữ nguyên hiện trạng Mông Cổ. 

- Trả lại Liên Xô Miền Nam Cảng Sakhalin. 

- Liên Xô chiếm giữ 4 đảo thuộc quần đảo Curin. 

18. Khởi nguồn của sự chia cắt hai miền trên bán đảo Triều Tiên sau Chiến tranh thế giới thứ hai là do quyết định của Hội nghị Ianta (tháng 2/1945).

19. Đặc trưng nổi bật của trật tự hai cực Ianta sau Chiến tranh thế giới thứ hai là thế giới chia làm hai cực, hai phe do Liên Xô và Mĩ đứng đầu mỗi cực. 

20. Trật tự thế giới hai cực Ianta hoàn toàn tan rã khi: chế độ xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô sụp đổ (1991). 

21. Biểu hiện của sự tan rã trật tự hai cực Ianta là:

- Chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ (1989-1991).

- Liên minh chính trị - quân sự Vacsava đã giải thể (1991).

- Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) không còn hoạt động (1991).

22. Sau khi trật tự Ianta sụp đổ, trật tự thế giới mới đang hình thành theo xu hướng: Đa cực nhiều trung tâm. 

23. Sự kiện có tính đột phá, làm xói mòn trật tự hai cực Ianta: Cách mạng dân tộc dân chủ Trung Quốc thành công (1949).

24. Sự kiện cách mạng Trung Quốc thành công (1949) được coi là mốc đánh dấu bước đột phá, góp phần làm xói mòn và tan rã trật tự hai cực Ianta vì không gian địa lý của chủ nghĩa xã hội mở rộng, kéo dài từ Âu sang Á. 

25. Những quyết định của hội nghị Ianta đã: 

- Góp phần nhanh chóng kết thúc chiến tranh thế giới thứ hai. 

- Vi phạm nghiêm trọng đến quyền tự quyết của các dân tộc. 

- Dẫn đến sự chia cắt của một số quốc gia. 

- Bước đầu làm tan vỡ mối quan hệ đồng minh giữa Mỹ và Liên Xô. 

26. Hội nghị Pốtxđam (1945) đã cụ thể hóa nhiều vấn đề về nước Đức, Nhật Bản...nhằm bổ sung và hoàn chỉnh những nghị quyết của hội nghị Ianta để xây dựng một trật tự thế giới mới sau CTTG II. 

27. Hội nghị Pốtxđam (1945) thông qua quyết định: Phân công quân đội Đồng minh giải giáp quân Nhật ở Đông Dương.

28. Theo thỏa thuận tại Hội nghị Pốtxđam (1945):

- Quân đội Trung Hoa Dân quốc vào Việt Nam giải giáp quân đội Nhật từ: vĩ tuyến 16 trở ra Bắc.

- Quân đội Anh vào Việt Nam giải giáp quân đội Nhật từ: vĩ tuyến 16 trở vào Nam.     

29.  Điểm giống nhau giữa trật tự Vecxai-Oasinhtơn và trật tự hai cực Ianta là:

- Phản ánh quá trình thỏa hiệp và đấu tranh giữa các cường quốc.

- Chứng tỏ quan hệ quốc tế bị chi phối bởi các cường quốc.

- Phản ánh tương quan lực lượng giữa các cường quốc.

- Hình thành gắn liền với chiến tranh thế giới.

30. So với trật tự Vecxai-Oasinhton, trật tự hai cực Ianta có điểm khác biệt là:

- Có hai hệ thống xã hội đối lập về kinh tế, chính trị, tư tưởng và quân sự. 

- Có sự tham gia của các nước trong hệ thống xã hội chủ nghĩa.